Pomnik-Brama od niemal 60 lat pozostaje nieodłącznym elementem miejsca pamięci na Majdanku. Długotrwała ekspozycja na zmienne warunki atmosferyczne oraz naturalne procesy starzenia materiałów sprawiły jednak, że obiekt wymaga gruntownych prac konstrukcyjnych i konserwatorskich.
Renowacji zostanie poddana cała bryła pomnika. Prace obejmą również remont wszystkich schodów i ciągów pieszych otaczających monument, wymianę nawierzchni na płycie pomnika i w charakterystycznej pochylni, która po zakończeniu inwestycji ponownie zostanie udostępniona zwiedzającym.
Monument upamiętniający ofiary Majdanka
Pomnik Walki i Męczeństwa został wzniesiony na terenie Państwowego Muzeum na Majdanku w wyniku ogólnopolskiego konkursu architektonicznego, ogłoszonego przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa oraz Towarzystwo Opieki nad Majdankiem. Spośród prawie 140 zgłoszonych projektów wybrano koncepcję autorstwa Wiktora Tołkina i Janusza Dembka.
Sąd konkursowy docenił przede wszystkim nowatorskie rozwiązanie przestrzenne oraz monumentalny charakter projektu. W uzasadnieniu werdyktu podkreślono szczególne walory połączenia monumentalnej bramy z Mauzoleum, tworzących spójną kompozycję upamiętniającą ofiary obozu.
Autor pomnika W. Tołkin był nie tylko wybitnym rzeźbiarzem i architektem, lecz także byłym więźniem Pawiaka i niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz. Walczył również w powstaniu warszawskim. Projektując Pomnik-Bramę, wykorzystał własne doświadczenia wojenne, tworząc symboliczne dzieło nawiązujące do wizji piekielnych bram opisanych przez Dantego Alighieri w "Boskiej komedii". Powstała forma architektoniczna stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych pomników martyrologicznych w Polsce.
Budowa na niespotykaną skalę
Prace budowlane rozpoczęły się w 1968 r. i należały do największych inwestycji realizowanych wówczas w Lublinie. W szczytowym okresie przy budowie pracowało nawet 200 osób na trzy zmiany, a przy wykonaniu charakterystycznego fryzu jednocześnie zatrudniano ponad 50 cieśli.
Do budowy całego kompleksu zużyto m.in. ponad 800 m sześc. betonu, 1500 ton granitu, 400 ton stali zbrojeniowej oraz 2600 ton kruszywa bazaltowego i granitowego. Ze względu na wysokie koszty inwestycji ostatecznie zrealizowano projekt w skali o ok. 10 proc. mniejszej od pierwotnie planowanej.
Pomnik Walki i Męczeństwa został uroczyście odsłonięty 21 września 1969 r., podczas obchodów 25. rocznicy wyzwolenia Majdanka. W wydarzeniu uczestniczyło ponad 100 tys. osób.
W ubiegłym roku muzeum zakończyło generalny remont Mauzoleum. Wraz z Pomnikiem-Bramą tworzą one Pomnik Walki i Męczeństwa.
