Dokładnie 26 sierpnia 1826 roku w Lublinie odsłonięto pomnik upamiętniający zawarcie Unii Lubelskiej. Powstał w miejscu, gdzie podczas obrad sejmu w 1569 roku obozowała szlachta przybyła do Lublina.
To właśnie w Lublinie, w 1569 roku, po wielu tygodniach obrad, podpisano akt unii Polski i Litwy, tworząc Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Pierwszy pomnik w tym miejscu powstał już w XVI wieku z polecenia króla Zygmunta Augusta.
Nowy pomnik powstał w czasach, gdy Polski nie było na mapie Europy. O zgodę na jego „wznowienie” u cara Aleksandra I wystarał się Stanisław Staszic. Na jego płaskorzeźbie znajdują się symboliczne postacie Polski i Litwy oraz tarcze z Orłem Białym i Pogonią.
Dziś Pomnik Unii Lubelskiej jest częścią europejskiego dziedzictwa – w 2015 roku wraz z lubelską kaplicą Trójcy Świętej i zespołem klasztornym Dominikanów otrzymał Znak Dziedzictwa Europejskiego.
To jeden z najbardziej charakterystycznych symboli Lublina i piękna pamiątka wspólnej historii.
