W październiku muzeum zaprasza m.in. na Weekend Seniora z Kulturą pod hasłem „Rodzinne historie, pamięć i wspólnota”, rozmowę z Markiem Telerem oraz spotkania z Jadwigą Inką Zamoyską, córką ostatnich właścicieli Kozłówki. W programie znalazły się także warsztaty malarskie.
Kozłówka jest miejscem, w którym historia nie kończy się na datach zapisanych w muzealnych opisach. Późnobarokowa rezydencja, związana najpierw z rodziną Bielińskich, a od końca XVIII wieku z Zamoyskimi, zachowała wiele elementów dawnego wyposażenia i układu przestrzennego. Początki obecnego pałacu sięgają pierwszej połowy XVIII wieku - pierwsza wzmianka o istniejącej już rezydencji pochodzi z 1742 roku. W 1799 roku dobra kozłowieckie kupił Aleksander Zamoyski, XI ordynat na Zamościu. W kolejnych dziesięcioleciach majątek przeszedł w ręce następnych przedstawicieli rodu.
Szczególny charakter rezydencji ukształtował się pod koniec XIX i na początku XX wieku. W latach 1897-1914 zespół pałacowy został przebudowany i rozbudowany, a wnętrza otrzymały wystrój, który w dużej mierze zachował się do dziś. Muzeum podkreśla, że pałacowe wyposażenie łączy europejskie tradycje artystyczne z polskimi motywami i historią rodu Zamoyskich.
Losy mieszkańców Kozłówki zostały jednak naznaczone wydarzeniami XX wieku. W 1941 roku Aleksander Zamoyski został aresztowany przez Gestapo, a następnie trafił do obozów koncentracyjnych Auschwitz i Dachau. W 1944 roku jego żona Jadwiga wraz z dziećmi opuściła Kozłówkę w obawie przed zbliżającym się frontem. Rodzina wyjechała do Warszawy, a po wojnie, w 1948 roku, wyemigrowała do Kanady. W tym samym okresie majątek został przejęty przez państwo w wyniku reformy rolnej. To właśnie pamięć o tym świecie będzie jednym z najważniejszych tematów październikowych wydarzeń.
Weekend Seniora: rodzinne fotografie i pamięć
3 i 4 października Muzeum Zamoyskich w Kozłówce włącza się w Weekend Seniora z Kulturą. Tegoroczny program zatytułowano „Rodzinne historie, pamięć i wspólnota”. Wydarzenia skierowane są do seniorów, ich bliskich i opiekunów, ale mogą zainteresować wszystkich, którzy chcą lepiej poznać historię rodzin i sposoby przechowywania związanych z nią pamiątek.
W sobotę 3 października o godz. 11 rozpocznie się warsztat „Rodzinny album. Historie, których nie wolno zgubić”. Uczestnicy przyjrzą się wystawie „Rodzinny album”, a także dowiedzą się, jak rozpoznawać, opisywać, porządkować i zabezpieczać stare fotografie. Ważną częścią spotkania będzie tworzenie własnych kart rodzinnej pamięci. W programie pojawi się również historia Mieczysława Fogga i jego rodzinnych związków z Ignacym Witzem.
Tego samego dnia o godz. 13 w Teatralni odbędzie się rozmowa „Cohousing - niezależność, bezpieczeństwo i wspólnota”. Przedstawiciele Villi Zakątek opowiedzą o modelu zamieszkania senioralnego, który łączy prywatność i samodzielność mieszkańców ze wspólnymi przestrzeniami oraz relacjami sąsiedzkimi. Tematem będą także codzienne wsparcie, przeciwdziałanie samotności i rozwiązania sprzyjające aktywności osób starszych.
Arystokracja wczoraj i dziś
Niedziela 4 października przyniesie spotkanie poświęcone dawnym rodom arystokratycznym i ich współczesnym przedstawicielom. O godz. 13 w Teatralni rozpocznie się rozmowa „Arystokracja wczoraj i dziś” z Markiem Telerem - pisarzem, dziennikarzem i popularyzatorem historii, autorem książki „Współcześni polscy arystokraci”.
W spotkaniu udział wezmą także bohaterowie publikacji: Jadwiga Inka Zamoyska oraz Jerzy Potocki. Rozmowa będzie dotyczyła m.in. tego, jak współcześni przedstawiciele historycznych rodów postrzegają swoje dziedzictwo, jaką rolę odgrywa pamięć rodzinna i w jaki sposób przeszłość wpływa na życie kolejnych pokoleń. Jednym z ważnych punktów odniesienia będzie historia Zamoyskich i samej Kozłówki. Po spotkaniu będzie można kupić książkę Marka Telera i poprosić autora o autograf. Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny.
Przez oba dni seniorzy będą mogli również skorzystać ze specjalnego karnetu na czynne ekspozycje muzealne, z wyłączeniem Pałacu Zamoyskich.
"Herbatka z Hrabiną" - Kozłówka we wspomnieniach
Kolejne październikowe wydarzenie będzie miało bardziej osobisty charakter. 11 października w Teatralni odbędzie się „Herbatka z Hrabiną”, czyli spotkanie z Jadwigą Inką Zamoyską.
Córka ostatnich właścicieli Kozłówki urodziła się już w Kanadzie, jednak - jak podkreśla muzeum - pamięć o Polsce i rodzinnej rezydencji była obecna w jej domu i rodzinnych opowieściach. Spotkanie nie będzie tradycyjnym wykładem historycznym. Ma być przede wszystkim rozmową o losach rodziny, doświadczeniu wojny, opuszczeniu Kozłówki, życiu na emigracji i pamięci o miejscu, które pozostało ważną częścią rodzinnej historii.
Wspomnienia Inki Zamoyskiej pozwalają spojrzeć na pałac z innej perspektywy - nie tylko jako na zachowany zabytek i muzealną ekspozycję, ale także jako dawny dom, w którym toczyło się codzienne życie. Spotkaniu będzie towarzyszyć kawa, herbata i poczęstunek. Ze względu na kameralny charakter wydarzenia liczba miejsc została ograniczona do 25.
Historia opowiedziana przez obraz
14 i 15 października Jadwiga Inka Zamoyska poprowadzi natomiast dwudniowe warsztaty malarskie dla dorosłych. Uczestnicy będą pracować na własnych materiałach, rozwijając umiejętności pod okiem malarki, a inspiracją będzie również samo otoczenie Kozłówki.
Październikowy program pokazuje więc Kozłówkę z wielu perspektyw. Jest tu historia wielkich rodów i dawnej rezydencji, ale również rodzinne fotografie, wspomnienia, pytania o przekazywanie dziedzictwa kolejnym pokoleniom i współczesne sposoby budowania wspólnoty.
Historia samego muzeum jest zresztą równie interesująca. Po przejęciu majątku w 1944 roku w pałacu utworzono Państwowe Muzeum Narodowe w Kozłówce - była to pierwsza polska placówka muzealna utworzona na ziemiach wyzwolonych spod okupacji niemieckiej. W 1977 roku powstało Muzeum-Pałac w Kozłówce, a od 1992 roku instytucja działa jako Muzeum Zamoyskich w Kozłówce. W 2007 roku cały zespół pałacowo-parkowy został uznany za Pomnik Historii.
Dzisiaj Kozłówka należy do najlepiej zachowanych dawnych zespołów rezydencjonalnych. Oprócz pałacu można tu zwiedzać m.in. kaplicę, powozownię, park oraz Galerię Sztuki Socrealizmu. W pałacu zachowały się wnętrza z przełomu XIX i XX wieku, w znacznej części z autentycznym wyposażeniem związanym z rodziną Zamoyskich.
Jesienny program Muzeum Zamoyskich przypomina przy tym, że dziedzictwo nie musi być jedynie oglądane zza muzealnej gabloty. Może być również opowiadane, wspominane, zapisywane na fotografiach, przekazywane w rodzinnych historiach i twórczo interpretowane. Właśnie na takim spotkaniu przeszłości ze współczesnością opiera się październik w Kozłówce.
(obraz) |
