Nowy numer 49/2020 Archiwum

Żywy organizm miasta i pamięci

Lubelska starówka wyglądała wtedy zupełnie inaczej. Można było dostrzec tu podniszczone kamienice i pejzaż, który wypełniał wyrwę po świecie, który zniknął niemal w jednej chwili. Był rok 1990, gdy narodził się Teatr NN.

Premiera sztuki „Wędrówki niebieskie” odbyła się w Bramie Grodzkiej, która była bramą do nieistniejącego miasta żydowskiego. Jednym z założycieli alternatywnego teatru był Tomasz Pietrasiewicz, który zetknął się z nieznaną mu historią Lublina. Od tamtego czasu miejsce to stanowi przestrzeń zachowywania pamięci i utrwalania śladów osób tworzących żywy złożony miejski organizm. W 1998 roku decyzją Rady Miasta Lublina został utworzony Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”.

Aktualnie instytucja prowadzi swoją działalność w trzech miejscach: w Bramie Grodzkiej, w Trasie Podziemnej i w Domu Słów. Wszystkie te miejsca łączy to, że opowiadają o historii miasta. Od roku 2017 ośrodek otworzył Szlak Pamięci Lubelskich Żydów i stał się jego opiekunem. Trudno opowiedzieć wszystko, co przez 30 lat udało się zrealizować osobom z nim związanym, ale jedno jest pewne – trudno wyobrazić sobie rzeczywistość bez tego miejsca, które przyczyniło się do odtworzenia pełniejszego obrazu Lublina.

Nieobecne wydarzenia

Pandemia koronawirusa sprawiła, że nie odbyło się w tym ważnym dla tej instytucji roku wiele wydarzeń, także tych na trwałe wpisanych w funkcjonowanie placówki. Dotyczy to rocznicy urodzin Józefa Czechowicza, rocznicy akcji „Reinhardt” czy wakacyjnego, międzynarodowego festiwalu Singera.

– Te działania są obecne w naszym kalendarzu od kilkunastu lat, dlatego staraliśmy się, aby w miarę możliwości miały one swój wydźwięk w wersji online. Tak było z obchodami urodzin Czechowicza, po raz pierwszy „Poemat o mieście Lublinie” czytali pracownicy naszego ośrodka i zaproszeni goście – mówi Joanna Zętar z Ośrodka Brama Grodzka – Teatr NN. Podobnie festiwal śladami Singera odwiedził poszczególne miejscowości na szlaku Lubelszczyzny, ale wirtualnie. Z niektórych wydarzeń jednak trzeba było zrezygnować ze względów bezpieczeństwa.

Konteksty

Ośrodek Brama Grodzka – Teatr NN to również przestrzeń, w której od wielu lat są redagowane i publikowane w sieci teksty związane z Lublinem i Lubelszczyzną, mówiące o historii i dziedzictwie kulturowym. – Staramy się znaleźć formułę również dla tematów, które trudno zwizualizować. W 2003 roku po raz pierwszy została uruchomiona Biblioteka Wirtualna Lublina i Regionu Lubelskiego oraz „Leksykon Pamięć Miejsca”.

– Byliśmy pionierami. Niektórzy z nas teraz się śmieją, że przez te wszystkie lata przygotowywaliśmy się do takiej sytuacji, jaką mamy obecnie. Rzeczywiście, przez wiele lat digitalizowaliśmy i udostępnialiśmy nasze materiały. Mimo że ośrodek jest obecnie zamknięty dla zwiedzających i nie organizujemy spotkań autorskich, to wirtualnie mamy kilka tysięcy zwiedzających dziennie – wyjaśnia J. Zętar. Warto podkreślić, że materiały są publikowane także w języku angielskim, co sprawia, że również obcokrajowcy z chęcią korzystają z bogactwa zebranych materiałów. Taki zasób i taka forma sprawiły, że instytucja była na początku pandemii w stanie z dnia na dzień kontynuować działalność online. W zbiorach znajdują się zarówno materiały mogące służyć badaniom naukowym, jak i takie, które pozwalają dać ludziom odpowiedź, jak wyglądała przeszłość w tym mieście.

Kalendarium „do wczoraj”

Ośrodek ma w swych zbiorach zasoby historii miasta od czasu jego lokacji do współczesności. Zbierane są też opowieści, czyli historie mówione „do wczoraj”. – Miniony dzień jest już historią. Może się nam wydawać z pozoru, że nic ciekawego się nie wydarzyło, ale za kilkadziesiąt lat ten dzień może być dla kogoś niezwykle istotny. To jak zbieranie na zapas, ale tak powstaje kalendarium miasta wraz z szerszym kontekstem, który stanowią ludzie, miejsca i wydarzenia – precyzuje J. Zętar.

Wokół tych kontekstów powstają teksty do słuchania, oglądania i czytania. Pracownicy instytucji stawiają sobie za cel dotarcie do różnorodnego czytelnika, aby ten wszedł w opowieść na dłużej, a niekiedy podzielił się swoją własną historią. W najbliższym czasie w ośrodku zakończą się realizowane projekty i przedsięwzięcia. Trwają działania nad projektem dotyczącym historii Lublina w czasie zarazy w perspektywie historycznej, aby spojrzeć na epidemie, które nawiedzały miasto w przeszłości, i dowiedzieć się, jakie były ich konsekwencje. Wraz z Domem Słów realizowany będzie projekt „Podaruj wiersz”, w zmienionej formule, adresowanej do osób mieszkających w domach opieki czy przebywających w hospicjach.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama