Powstańcy jak żywi!

Styczeń nie był dobrym miesiącem na rozpoczęcie walk, ale powstańcy nie mieli wyjścia. Ogłoszona przez cara branka, czyli przymusowy pobór do wojska przyspieszył planowane powstanie. Marzenia o wolnej Polsce zagrzewały do walki. – Sam entuzjazm to za mało. Konspiratorów na Lubelszczyźnie było wielu, ale broni mało. Nie powiódł się atak na Rosjan stacjonujących w dzisiejszym Ratuszu, bo dowódca nie dotarł do oddziału z powodu aresztowania, nie udało się także pokonać zaborcy w Lubartowie. Niestety większość działań podjętych w styczniu przez powstańców wyglądała podobnie – mówi historyk Marcin Niedzielski.

Na terenie Lubelszczyzny do dziś zachowało się wiele materialnych śladów tych wydarzeń: cmentarze powstańcze, miejsca potyczek, pojedyncze mogiły oraz lokalizacje związane z działalnością oddziałów powstańczych. Rozproszone po lasach, wsiach i miasteczkach regionu obiekty tworzą swoistą mapę pamięci, dokumentując skalę oraz dramatyzm wydarzeń z lat 1863–1864 na ziemi lubelskiej.

– Znaczna część tych miejsc objęta jest ochroną konserwatorską, co pozwala zachować je jako ważne świadectwo historii oraz element dziedzictwa kulturowego naszego regionu. Jednym z takich punktów pamięci o styczniowym zbrojnym zrywie jest Baranów, który również był świadkiem wydarzeń powstańczych – podkreśla wojewódzki konserwator zabytków.

W wielu miejscach Lubelszczyzny odbyły się uroczystości upamiętniające powstańców. Tak było m.in. w Kozłówce, gdzie na terenie Muzeum Zamoyskich odbyły się uroczyste obchody 163. rocznicy wybuchu powstania styczniowego.

Wydarzenie rozpoczęło się Mszą Świętą w kaplicy pałacowej, odprawioną w intencji poległych powstańców. Po nabożeństwie, w parku pałacowym zaprezentowana została rekonstrukcja obozu powstańczego.

Uczestnicy mieli okazję poznać różne aspekty życia powstańców, m.in. funkcjonowanie kuźni, punktu medycznego, kuchni oraz kwatery dowództwa. Była też wystawa broni i wyposażenia z epoki powstania styczniowego. Dla wszystkich przybyłych przygotowano też poczęstunek inspirowany kuchnią powstańczą. Kulminacyjnym punktem programu był zaś pokaz artylerii czarnoprochowej oraz inscenizacja potyczki powstańczej.

Wydarzenie zostało zorganizowane przez Muzeum Zamoyskich w Kozłówce oraz Stowarzyszenie Historyczne Ćwieki ze Starościna.