Wydarzenie zostanie zorganizowane wspólnie przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Lublinie oraz Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Konferencję poprzedzi prezentacja wystawy pt. „Walka o duszę narodu. Wokół Obchodów Milenium i Tysiąclecia 1956-1966/1967”. Ekspozycja zostanie otwarta 12 maja o godz. 9.00 w Collegium Jana Pawła II Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, przy wejściu od ul. Hieronima Łopacińskiego 5. Sama konferencja rozpocznie się pół godziny później, o godz. 9.30, w sali C-1031 w Collegium Jana Pawła II.
Drugi dzień obrad zaplanowano na 13 maja w siedzibie Oddziału IPN w Lublinie przy ul. Wodopojnej 2. Uczestnicy ponownie spotkają się o godz. 9.30, aby kontynuować dyskusję nad historycznym i społecznym znaczeniem obchodów milenijnych, które w latach sześćdziesiątych XX wieku stały się jednym z najważniejszych wydarzeń w dziejach Kościoła katolickiego w Polsce oraz areną ideowego sporu pomiędzy władzami komunistycznymi a Kościołem. Do udziału w konferencji zapraszają: dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Lublinie dr Robert Derewenda, dziekan Wydziału Teologii KUL ks. prof. dr hab. Przemysław Kantyka oraz dyrektor Instytutu Historii KUL dr hab. Tomasz Nowicki, prof. KUL.
Pamięć, religia i polityka
Obchody Tysiąclecia Chrztu Polski w 1966 r. miały wyjątkowy charakter. Dla Kościoła katolickiego stanowiły przede wszystkim wielkie święto religijne i symboliczne przypomnienie chrztu księcia Mieszka I, uznawanego za początek chrześcijańskiej i państwowej historii Polski. Władze komunistyczne próbowały jednak nadać jubileuszowi świecki wymiar, organizując równolegle obchody Tysiąclecia Państwa Polskiego. Rywalizacja ta szybko przerodziła się w konflikt o pamięć historyczną, tożsamość narodową i wpływ na społeczeństwo.
Centralną postacią obchodów milenijnych był prymas Stefan Wyszyński, który konsekwentnie podkreślał chrześcijańskie korzenie polskiej państwowości. W ramach przygotowań do jubileuszu Kościół realizował Wielką Nowennę - dziewięcioletni program duszpasterski mający odnowić życie religijne Polaków po doświadczeniach wojny i stalinizmu. Uroczystości gromadziły setki tysięcy wiernych i stawały się manifestacją przywiązania do tradycji oraz Kościoła.
Władze PRL odpowiadały własną narracją historyczną. Budowano szkoły-pomniki Tysiąclecia Państwa Polskiego, organizowano państwowe akademie i wydarzenia propagandowe, starając się marginalizować religijny charakter rocznicy. W wielu miastach dochodziło do napięć między aparatem państwowym a wiernymi uczestniczącymi w uroczystościach kościelnych. Symbolicznym wydarzeniem była odmowa zgody władz na przyjazd papieża Pawła VI do Polski w 1966 r.
Chrzest Polski i znaczenie dla dziejów Europy
Konferencja w Lublinie będzie również okazją do przypomnienia szerszego, historycznego kontekstu wydarzeń sprzed ponad tysiąca lat. Chrzest Polski, przyjęty przez Mieszka I najprawdopodobniej w 966 r., był jednym z najważniejszych momentów w dziejach państwa Piastów. Decyzja władcy miała nie tylko wymiar religijny, ale również polityczny i cywilizacyjny.
W drugiej połowie X wieku Europa przechodziła dynamiczne przemiany. Chrześcijaństwo stawało się fundamentem organizacji życia społecznego i państwowego, a młode państwa Europy Środkowej poszukiwały miejsca w świecie zachodniej kultury łacińskiej. Przyjęcie chrztu przez Mieszka I oznaczało wejście Polski do wspólnoty chrześcijańskich narodów Europy oraz umocnienie pozycji państwa Piastów wobec sąsiadów, zwłaszcza Cesarstwa Niemieckiego.
Historycy podkreślają, że decyzja Mieszka I pozwoliła uniknąć przymusowej chrystianizacji i podporządkowania politycznego ze strony zachodnich potęg. Dzięki chrztowi możliwy był rozwój struktur państwowych, administracji i kultury piśmienniczej. W kolejnych wiekach Kościół odegrał ogromną rolę w kształtowaniu polskiej tożsamości, edukacji i kultury.
Wydarzenia sprzed ponad tysiąca lat wielokrotnie powracały w polskiej historii jako ważny punkt odniesienia. Zarówno w czasach zaborów, jak i w okresie komunizmu, chrześcijańskie korzenie państwa stawały się symbolem ciągłości narodowej tradycji. Właśnie dlatego obchody milenijne z 1966 r. miały tak wielkie znaczenie społeczne i polityczne.
Eksperci w Lublinie
Organizatorzy podkreślają, że konferencja ma stworzyć przestrzeń do dyskusji nad regionalnym wymiarem obchodów Milenium Chrztu Polski. Referaty i debaty będą dotyczyć zarówno przebiegu uroczystości w poszczególnych regionach kraju, jak i działań władz komunistycznych wobec Kościoła oraz społeczeństwa.
W centrum zainteresowania znajdą się także źródła historyczne, działalność duchowieństwa, reakcje wiernych oraz znaczenie obchodów milenijnych dla budowania pamięci historycznej współczesnych Polaków. Uczestnicy podejmą również refleksję nad tym, jak wydarzenia sprzed sześćdziesięciu lat wpływają dziś na postrzeganie chrztu Polski jako jednego z fundamentów polskiej państwowości i kultury.
Konferencja wpisuje się w szerszy nurt badań nad historią Kościoła w Polsce oraz relacjami państwo - Kościół w okresie PRL. Dla Lublina będzie to także ważne wydarzenie naukowe i kulturalne, podkreślające znaczenie miasta jako ośrodka badań nad historią Polski i chrześcijańskiego dziedzictwa narodowego.
Harmonogram wydarzenia znajduje się TUTAJ.
(obraz) |
